Planujesz ciążę? Sprawdź, jak się do niej dobrze przygotować

Wiele kobiet zachodzi w ciążę niespodziewanie, zupełnie nie przygotowując się do tego faktu. Ciąża taka częstokroć przebiega prawidłowo, podobnie jak sam poród, a dziecko jest silne i zdrowe. To cudowny scenariusz, którego życzymy każdej przyszłej mamie. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby szczęściu dopomóc. Im lepiej przygotujesz się do ciąży, zanim zaczniesz starać się z partnerem o pociechę, tym większe szanse na to, że wszystko przebiegnie naprawdę bardzo, bardzo dobrze. Sprawdź, jak to zrobić i na co koniecznie zwrócić uwagę!

Organizm pod kontrolą przed zajściem w ciążę

Wiele kobiet zadaje sobie pytanie o to, jak przygotować się do ciąży. Okazuje się, że nie jest to zadanie trudne, ale wymaga odrobiny czasu — czasem nawet kilku miesięcy świadomych działań. Musisz zwrócić uwagę na kilka zagadnień, zanim ostatecznie podejmiesz decyzję o tym, że tu i teraz chcesz postarać się o dziecko. Co to za kwestie? Twoja waga i kondycja, sposób odżywiania, badania lekarskie, ewentualne szczepienia, leczenie stomatologiczne i ginekologiczne, wybór lekarza, który poprowadzi ciążę i kilka innych elementów wpływających na przebieg całej dziewięciomiesięcznej przygody.

Im lepiej przygotujesz się zarówno fizycznie, jak i psychicznie na zostanie mamą, tym łatwiej i z większą świadomością przeżyjesz ten wyjątkowy czas, jakim jest ciąża, a następnie poród. Świadome przygotowanie organizmu zwiększa szanse na szybsze poczęcie, zmniejsza ryzyko powikłań w trakcie ciąży oraz ułatwia powrót do formy po narodzinach dziecka. Ale po kolei…

Przygotowanie do ciąży = koniec z używkami

Chcesz mieć dziecko, ale trudno Ci zrezygnować z papierosów czy cotygodniowych wyjść z przyjaciółmi na drinka? Musisz dokonać konkretnego wyboru. Papierosy, alkohol, nie mówiąc już o narkotykach — to wszystko realnie zagraża nie tylko zdrowiu, ale i życiu Twojego nienarodzonego dziecka. Nikotyna zawęża naczynia krwionośne, co może prowadzić do niedotlenienia płodu i zaburzeń w rozwoju łożyska. Alkohol natomiast przenika przez barierę łożyskową i działa toksycznie na rozwijający się organizm dziecka, zwiększając ryzyko wad wrodzonych oraz zespołu alkoholowego płodu.

Jeśli nie jesteś w stanie z tego zrezygnować, być może oznacza to, że jeszcze nie do końca jesteś gotowa na zostanie mamą. Jeśli natomiast podejmiesz walkę ze swoimi słabościami, potrzebujesz kilku miesięcy na to, aby organizm oczyścił się z niebezpiecznych dla dziecka substancji. Minimalny czas odstawienia używek to trzy miesiące przed planowanym zapłodnieniem — tyle właśnie trwa cykl dojrzewania komórek jajowych, a dla palaczy nikotyna może wpływać na ich jakość.

Jak przygotować organizm do ciąży pod względem fizycznym?

Jeżeli jesteś kobietą aktywną, ten punkt możesz „odhaczyć” z listy. Jeśli natomiast do tej pory aktywność fizyczna była Ci raczej obca, a Twoja kondycja pozostawia wiele do życzenia, pora na zmiany! Kobiety aktywne o wiele łatwiej znoszą ciążę i poród, dlatego zadbaj o swoją kondycję. Wysiłek fizyczny poprawia krążenie, wzmacnia układ sercowo-naczyniowy, reguluje gospodarkę hormonalną i ułatwia utrzymanie prawidłowej masy ciała — wszystkie te czynniki sprzyjają zajściu w ciążę.

Wybierz taki rodzaj aktywności, jaki najbardziej Ci odpowiada — dobrze, abyś mogła go kontynuować, będąc już w ciąży. Możesz jeździć na rowerze, pływać, zapisać się na zajęcia z aerobiku czy fitness. Pamiętaj, że celem nadrzędnym nie jest tu zgubienie nadprogramowych kilogramów, jeśli takie posiadasz, ale zwiększenie wydolności organizmu i wzmocnienie mięśni — szczególnie mięśni kręgosłupa, miednicy oraz dna miednicy mniejszej, które odgrywają decydującą rolę w trakcie porodu naturalnego. Regularne ćwiczenia poprawiają także nastrój i pomagają w radzeniu sobie ze stresem, co jest nieocenione w okresie przygotowań do macierzyństwa.

Co jeść przed planowaną ciążą?

Dieta to kolejny elementarny element, któremu musisz się przyjrzeć. Jeżeli w Twojym jadłospisie do tej pory królowały słodycze, napoje gazowane, dania typu fast food, wysoko przetworzone, kaloryczne, pora to zmienić. Podobnie rzecz wygląda z wymagającą dietą odchudzającą. Jeśli odchudzasz się, ograniczając swoje posiłki do minimum, prawdopodobnie borykasz się z niedoborem różnych cennych składników odżywczych — niedobory witamin z grupy B, żelaza, wapnia czy jodu mogą utrudniać zajście w ciążę i negatywnie wpływać na rozwój płodu.

Na kilka miesięcy przed planowaną ciążą musisz zmienić swoje nawyki żywieniowe i zacząć prowadzić zdrową, zbilansowaną dietę. Podstawą są bogate w witaminy i minerały warzywa oraz owoce, pełnowartościowe produkty zbożowe, wysokiej jakości chude mięso i ryby będące nieocenionym źródłem kwasów tłuszczowych z rodziny omega. Szczególnie ważne są ryby tłuste — łosoś, makrela, sardynki — dostarczające kwasów DHA i EPA, które wspierają rozwój układu nerwowego dziecka.

Już na kilka miesięcy przed poczęciem zacznij przyjmować kwas foliowy. Jego regularne przyjmowanie jest fundamentalne ze względu na to, że zapobiega rozwojowi wad cewy nerwowej u dziecka — zalecana dawka to 400 mikrogramów dziennie, a w przypadku kobiet z grupy ryzyka nawet więcej.

Jeśli masz jakiekolwiek problemy z wagą, musisz ją unormować, niezależnie od tego, czy jest zbyt duża czy za mała. W każdej z tych sytuacji zajście w ciążę może być utrudnione, a sama ciąża i poród mogą przebiegać z komplikacjami. Zarówno niedowaga (BMI poniżej 18,5), jak i nadwaga (BMI powyżej 25) negatywnie wpływają na płodność — zaburzają cykl miesiączkowy, obniżają jakość komórek jajowych i zwiększają ryzyko cukrzycy ciążowej oraz nadciśnienia.

Odstaw antykoncepcję hormonalną

Jeśli planujesz ciążę, nie wystarczy odstawić tabletki czy inne środki hormonalne na dzień czy tydzień przed planowanym poczęciem. Potrzeba kilku miesięcy na to, aby organizm wrócił do normy. Wobec tego wcześniejsze próby mogą skończyć się niepowodzeniem i będą u Ciebie wywoływać frustrację. Po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej cykl menstruacyjny musi się ustabilizować, a naturalna produkcja hormonów — przywrócić równowagę.

U większości kobiet pełna regulacja cyklu następuje w ciągu trzech do sześciu miesięcy od zaprzestania przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych. W tym czasie organizm stopniowo przywraca naturalną owulację, co jest warunkiem zajścia w ciążę. Dlatego dobrze jest zaplanować odstawienie antykoncepcji z odpowiednim wyprzedzeniem — nie na ostatnią chwilę, ale z myślą o tym, że Twoje ciało potrzebuje czasu na przygotowanie do poczęcia.

Jakie badania przed ciążą?

Zacznij od wizyty u swojego internisty, powiedz, że planujesz ciążę i poproś o skierowanie na podstawowe badania z krwi i moczu. Pakiet standardowych badań powinien obejmować morfologię krwi, poziom glukozy, badanie funkcji tarczycy (TSH, fT3, fT4), oznaczenie poziomu żelaza i ferrytyny, a także grupę krwi i czynnik Rh. Jeżeli chorujesz przewlekle i przyjmujesz leki na stałe, skontaktuj się z odpowiednim specjalistą, który Cię pokieruje — niektóre leki mogą być szkodliwe dla płodu i wymagają modyfikacji terapii przed zajściem w ciążę.

Koniecznie odwiedź ginekologa, który także zleci właściwe badania — cytologię, USG narządów rodnych, oznaczenie poziomu hormonów oraz badania na obecność przeciwciał przeciwko toksoplazmie, różyczce i cytomegalii. Wiedza o obecności lub braku odporności na te choroby pozwoli Ci odpowiednio zadbać o profilaktykę w czasie ciąży.

Nie zapomnij o wizycie u dentysty, bowiem leczenie zębów w ciąży jest skomplikowane. Niedobór wapnia, zmiany hormonalne oraz zwiększone zapotrzebowanie organizmu na składniki mineralne mogą prowadzić do osłabienia szkliwa i zapalenia dziąseł. Lepiej uporać się z problemami stomatologicznymi jeszcze przed ciążą, niż narażać się na konieczność intensywnego leczenia pod wpływem bólu i stresu w trakcie trwania ciąży.

Zadbaj o swoją odporność

Jak to zrobić? Po pierwsze dzięki wspomnianej już właściwej diecie i aktywności fizycznej, które wspierają organizm bardziej niż myślisz. Ale, jeśli przygotowujesz się do ciąży, to może nie wystarczyć. Zanim więc zajdziesz w ciążę, zorientuj się, jakie szczepienia możesz lub wręcz powinnaś wykonać, bo w trakcie ciąży będzie to niemożliwe — część szczepionek, takich jak szczepionka przeciwko różyczce, odrze, śwince czy ospie wietrznej, zawiera żywe, osłabione wirusy i nie może być podawana kobietom w ciąży.

Jeśli nie chorowałaś na różyczkę i nie masz przeciwciał, zaszczep się co najmniej trzy miesiące przed planowanym poczęciem. Zakażenie różyczką w pierwszym trymestrze ciąży może prowadzić do poważnych wad wrodzonych u dziecka, w tym uszkodzenia słuchu, wzroku i serca. Podobnie istotna jest odporność na ospę wietrzną, której przebieg w ciąży bywa szczególnie ciężki i może zagrażać zarówno matce, jak i płodowi.

Wybierz dobrego lekarza

Dobra opieka medyczna w czasie ciąży, porodu i po porodzie jest rzeczą ogromnie ważną. Dzięki niej zapewnisz sobie tak potrzebny spokój i komfort psychiczny, bo jak wiesz, stres w ciąży nie jest wskazany. Jeśli Twój dotychczasowy ginekolog nie spełnia Twoich oczekiwań, zorientuj się wśród znajomych i przyjaciół, gdzie szukać tego naprawdę dobrego i godnego polecenia.

Wybierając lekarza, zwróć uwagę nie tylko na jego kwalifikacje i doświadczenie, ale także na podejście do pacjenta, dostępność i czas poświęcony na konsultację. Dobry lekarz powinien chętnie odpowiadać na pytania, tłumaczyć wszystkie wątpliwości i być otwarty na Twoje potrzeby. Budowanie relacji opartej na zaufaniu jeszcze przed ciążą sprawi, że przez cały okres oczekiwania na dziecko poczujesz się bezpieczniej — a to ma ogromne znaczenie dla Twojego samopoczucia i spokoju psychicznego, które bezpośrednio wpływają na zdrowie Twoje i Twojego dziecka.