Obligacje korporacyjne ? podstawowe zagadnienia

W ostatnim okresie coraz częściej mówi się o inwestowaniu w obligacje korporacyjne. Jest to głównie związane z pojawieniem się od 2009 r. rynku Catalyst, który umożliwił zakup obligacji indywidualnym inwestorom — wcześniej taka opcja była dla nich raczej niedostępna. Warto się tym tematem zainteresować, ale żeby móc to zrobić, trzeba na początek poznać podstawowe definicje związane z tym tematem.

Papiery wartościowe – co to takiego?

Ponieważ obligacje korporacyjne to papiery wartościowe, na początek należy wyjaśnić to pojęcie. Według ustawy papier wartościowy to dokument bądź jakikolwiek inny zapis, potwierdzający prawa majątkowe, które następnie mogą przysługiwać osobie uprawnionej, wskazanej w treści dokumentu. Może to być zarówno tradycyjny dokument fizyczny, jak i nowoczesny zapis elektroniczny przechowywany w systemie depozytowym.

Podziały papierów wartościowych

Papiery wartościowe możemy dzielić według rodzaju inkorporowanego prawa lub według sposobu wskazania osoby uprawnionej. Ze względu na rodzaj inkorporowanego prawa wyróżniamy:

• Wierzycielskie — weksel, czek, obligacje, które potwierdzają wierzytelność wobec emitenta
• Udziałowe (korporacyjne) — akcje i inne instrumenty dające prawa właścicielskie
• Towarowe — dokumenty potwierdzające prawo do określonych towarów

Według sposobu wskazania osoby uprawnionej dzielimy papiery wartościowe na:

• Imienne — wskazujące konkretną osobę uprawnioną
• Na okaziciela — gdzie prawem dysponuje każdy posiadacz dokumentu
• Na zlecenie — które mogą być przenoszone przez indos

Prawa wynikające z papierów wartościowych

Tłumacząc zapis ustawowy w bardziej przystępny sposób — papier wartościowy to dokument lub zapis elektroniczny potwierdzający udział we własności przedsiębiorstwa oraz dający odpowiednie uprawnienia. W przypadku akcji jest to prawo do uczestniczenia w walnych zgromadzeniach i uprawnienia do dywidendy. Obligacje natomiast dają prawo do otrzymywania odsetek i zwrotu kapitału, co różni je fundamentalnie od instrumentów udziałowych.

Co to są obligacje?

Następne istotne pojęcie to obligacje, czyli dług/papier wartościowy, w którym emitent (podmiot wystawiający lub emitujący papiery wartościowe) oświadcza, że jest dłużnikiem wierzyciela. Dłużnik zobowiązuje się także do wypełnienia określonych świadczeń na rzecz wierzyciela, które to świadczenia zawarte są w treści obligacji lub warunkach emisji.

W praktyce oznacza to, że nabywca obligacji pożycza emitentowi określoną kwotę w zamian za systematyczne wypłaty odsetek oraz zobowiązanie zwrotu wartości nominalnej w określonym terminie. Ten mechanizm różni się od kredytu bankowego jedynie formą prawną i możliwością swobodnego obrotu papierem dłużnym na rynku wtórnym.

Rodzaje obligacji według emitenta

Najbardziej powszechny podział obligacji oparty jest na kryterium rodzaju emitenta:

• Obligacje korporacyjne — emitowane przez przedsiębiorstwa prywatne
• Obligacje banków i instytucji finansowych — służące pozyskaniu kapitału dla sektora bankowego
• Obligacje komunalne — emitowane przez samorządy terytorialne
• Obligacje skarbowe — emitowane przez Skarb Państwa
• Obligacje instytucji międzynarodowych — np. Europejskiego Banku Inwestycyjnego

Każdy typ emitenta charakteryzuje się innym poziomem ryzyka i odpowiednio dostosowaną stopą zwrotu. Obligacje skarbowe uważane są za najbezpieczniejsze, obligacje korporacyjne zaś oferują wyższe oprocentowanie ze względu na podwyższone ryzyko niewypłacalności.

Okresy wykupu obligacji

Według okresu wykupu dzielimy obligacje na:

• Krótkoterminowe — do 1 roku, charakteryzujące się najmniejszą zmiennością ceny
• Średnioterminowe — od 1 do 5 lat, stanowiące kompromis między płynnością a zyskiem
• Długoterminowe — powyżej 5 lat, oferujące najwyższe oprocentowanie
• Obligacje wieczyste — nie posiadające terminu wykupu, rzadko spotykane na współczesnych rynkach

Miejsce emisji obligacji

Ze względu na miejsce emisji rozróżniamy:

• Obligacje krajowe — emitowane i zbywane na terenie jednego państwa
• Obligacje zagraniczne — emitowane poza krajem siedziby emitenta
• Euroobligacje — emitowane jednocześnie na wielu rynkach, denominowane w walucie obcej dla emitenta

Obligacje kuponowe i zero kuponowe

Według wartości nominalnej i sposobu naliczania odsetek wyróżniamy:

• Obligacje kuponowe — wypłacające odsetki w regularnych odstępach czasu (najczęściej kwartalnie, półrocznie lub rocznie)
• Obligacje zero kuponowe — nie wypłacające bieżących odsetek, emitowane z dyskontem, gdzie zysk realizowany jest jednorazowo przy wykupie

Wartość sprzedaży obligacji

Według wartości sprzedaży obligacje klasyfikujemy jako:

• Obligacje sprzedawane po cenie nominalnej — cena emisyjna równa wartości nominalnej
• Obligacje dyskontowe — sprzedawane poniżej wartości nominalnej
• Obligacje z premią — sprzedawane powyżej wartości nominalnej, co zdarza się przy bardzo atrakcyjnym oprocentowaniu

Czym są obligacje korporacyjne?

Ostatnie zagadnienie, które należy poruszyć to same obligacje korporacyjne. Termin ten jest zamiennie stosowany z terminem obligacje przedsiębiorstw. Podstawowa różnica w stosunku do innych obligacji to emitent, którym w tym przypadku jest przedsiębiorstwo prowadzące działalność gospodarczą.

Obligacje korporacyjne emitowane są w określonych nominałach (cena jednej obligacji, zazwyczaj od 100 do 10 000 złotych) oraz posiadają ustaloną stopę oprocentowania (rentowność, czyli potencjalny zysk w stosunku do zainwestowanego kapitału). Mówiąc prościej, obligacje korporacyjne to inna forma prawna udzielenia pożyczki, gdzie pożyczkodawca to inwestor, a dłużnik to przedsiębiorstwo.

W przeciwieństwie do obligacji skarbowych, które gwarantowane są przez Skarb Państwa, obligacje przedsiębiorstw obarczone są ryzykiem kredytowym emitenta. Wyższe oprocentowanie tych papierów stanowi rekompensatę za podjęte ryzyko.

Przewidywalność jako atut obligacji

To co wyróżnia obligacje korporacyjne spośród innych inwestycji to przewidywalność co do terminów i wysokości odsetek oraz zwrotu kapitału. Wypłata odsetek nie jest uwarunkowana od innych zdarzeń, takich jak kursy giełdowe czy wahania walut — pod warunkiem, że emitent utrzymuje zdolność do regulowania zobowiązań.

Inwestor już w momencie zakupu zna dokładny harmonogram przepływów pieniężnych, co pozwala na precyzyjne planowanie finansowe. Ta cecha szczególnie doceniana jest przez inwestorów nastawionych na stabilne, regularne dochody. W porównaniu z akcjami, gdzie dywidenda zależy od decyzji zarządu i wyników finansowych, obligacje oferują zdecydowanie większą pewność co do zwrotu z inwestycji.

Należy jednak pamiętać, że przewidywalność ta ma charakter warunkowy — działa dopóty, dopóki emitent pozostaje wypłacalny. Dlatego przed wyborem obligacji warto analizować kondycję finansową emitenta oraz porównywać oferty różnych przedsiębiorstw, zwracając uwagę na ratingi kredytowe i historię spłat zobowiązań.

Powyższe definicje mają wyłącznie charakter wprowadzający w temat, mający ułatwić poszukiwanie dalszych informacji o tym, jak należy rozumieć obligacje korporacyjne oraz jakie czynniki wpływają na ich wycenę i atrakcyjność inwestycyjną.