Rodzaje herbat i ich właściwości. Jak parzyć i podawać różne rodzaje herbaty?

Herbata jest naparem przyrządzanym z liści oraz kwiatów roślin znanym od wieków. Kultura picia herbaty rozwinęła się najwcześniej w Chinach i Japonii, a następnie zaczęła rozprzestrzeniać się na całym świecie. Dziś jest to bardzo popularny napój także w Polsce, a jej smakosze odkrywają coraz więcej jego pozytywnych właściwości i sposobów parzenia.

• Czym różnią się poszczególne odmiany
• Właściwości zdrowotne różnych typów
• Temperatura i czas zaparzania

Czym różnią się poszczególne odmiany

Do najbardziej rozpoznawalnych należą:

• czarna — w pełni utlenione liście kamelia chińskiej, o ciemnym naparze i intensywnym smaku
• biała — pączki i młode liście poddane minimalnemu utlenieniu, subtelne w aromacie
• zielona — liście niepoddane utlenieniu, zachowujące jasny kolor oraz świeży, roślinny smak
• czerwona (pu-erh) — liście poddane fermentacji, często leżakowane przez kilka lat
• owocowe — mieszanki suszu herbacianego z kawałkami owoców, kwiatami i ziołami

Każda odmiana ma odmienne działanie na organizm, różni się również poziomem kofeiny oraz sposobem parzenia. Jeszcze do niedawna w Polsce królowała czarna herbata, jednak świadomość konsumentów rośnie i coraz częściej sięgamy po białe czy zielone odmiany. Dostępność suszu roślinnego jest dziś nieporównywalnie większa niż dekadę temu — zarówno w specjalistycznych herbaciarnich, jak i w sieciowych sklepach oferujących szeroki wybór smaków i gatunków.

Właściwości zdrowotne różnych typów

Białe i zielone odmiany

Osoby szukające produktów wspierających układ krążenia, mających działanie oczyszczające oraz spowalniających procesy starzenia się komórek, a także chroniących przed nowotworami, powinny pić herbaty zielone i białe. Ich korzystne oddziaływanie wynika z obecności polifenoli — związków o działaniu antyoksydacyjnym. Herbata zielona charakteryzuje się lekko gorzkim i cierpkim smakiem, natomiast biała jest delikatnie słodka i łagodna w odbiorze.

Czarna odmiana

Czarna herbata ma znacznie większą zawartość kofeiny w porównaniu do innych rodzajów, dlatego też działa pobudzająco — podobnie jak kawa, ale inaczej niż w przypadku kofeiny z ziaren kawowca, która uwalnia się gwałtowniej. Ponadto związki uwalniające się w procesie zaparzania mają bardzo pozytywny wpływ na nasz organizm, zbliżony do działania antyoksydantów. W dodatku czarna herbata rozgrzewa, wspomaga walkę organizmu z bakteriami, poprawia koncentrację oraz pozytywnie wpływa na układ krwionośny poprzez wzmacnianie ścian naczyń krwionośnych.

Czerwona odmiana (Pu-Erh)

Najpopularniejszą odmianą czerwonej herbaty jest Pu-Erh, pochodząca z chińskiej prowincji Yunnan. Badania potwierdzają, że picie kilku filiżanek dziennie wspomaga proces odchudzania, nawet gdy nie stosujemy innych zmian w diecie ani nie zwiększamy aktywności fizycznej. Mechanizm działania polega na przyspieszaniu przemiany materii oraz wspomaganiu trawienia tłuszczów. Wśród innych właściwości tego naparu warto wymienić pozytywny wpływ na pracę wątroby, wzmacnianie naturalnej odporności oraz obniżanie poziomu cholesterolu LDL. Pomaga także oczyścić organizm z toksyn gromadzących się w przewodzie pokarmowym.

Temperatura i czas zaparzania

Kupując herbatę w sklepie, zwykle otrzymujemy na opakowaniu instrukcję jej parzenia. Warto jednak zapoznać się z kilkoma uniwersalnymi zasadami, które pozwalają zachować maksimum aromatu oraz właściwości zdrowotnych. Przede wszystkim herbat nie zalewamy wodą o temperaturze 100 stopni Celsjusza. Nawet jeśli producent podaje taką wartość na opakowaniu, lepiej używać tzw. białego wrzątku — wody w drugim stadium wrzenia, która osiąga zazwyczaj temperaturę około 85–95°C. Możemy ją rozpoznać po licznych pęcherzykach powietrza nadających wodzie mleczno-białą barwę. Jeśli pozwolimy się wodzie przegotować, wtedy herbata może stracić znaczną część aromatu, a smak stanie się płaski i gorzkawy.

Jednokrotne gotowanie wody

Ważną wskazówką jest także to, by wodę przeznaczoną do parzenia gotować tylko jeden raz. Wynika to z faktu, że w czasie gotowania traci ona znaczną ilość rozpuszczonego tlenu. Wielokrotnie gotowana woda staje się martwa — napar przyrządzony na niej będzie miał płytszy smak oraz uboższą strukturę aromatyczną. Jeśli posiadasz czajnik z regulacją temperatury, możesz precyzyjnie ustawić stopnie odpowiednie dla danego typu herbaty.

Czas parzenia a działanie naparu

Jeśli chodzi o czas parzenia herbaty, jest on różny w zależności od tego, jakie właściwości ma mieć napój. Krócej parzona herbata działa pobudzająco (kofeina uwalnia się szybko), natomiast dłuższe parzenie sprawia, że z liści wydobywają się taniny hamujące wchłanianie kofeiny — wtedy napój działa uspokajająco i rozkurczowo na przewód pokarmowy.