Odmiany łuszczycy u dorosłych i dzieci

Jeszcze kilka lat temu uważano, że ta choroba skóry dotyka tylko osoby dorosłe. Taka opinia była jednak wynikiem braku odpowiedniej diagnostyki. Wielu rodziców też nie szukało przyczyn dziwnych zmian skórnych u swoich dzieci, uznając je za zwykłe wysypki. Obecnie wiemy już, że prawie 1/3 zachorowań na łuszczycę ma miejsce właśnie u osób młodych. W ich przypadku często zmiany skórne mają bardziej intensywny charakter niż w przypadku dorosłych i często występują również na twarzy.

Podłoże genetyczne i metody leczenia

Łuszczyca to choroba, która nie jest jeszcze do końca zbadana. Wiemy natomiast, że ma ona podłoże genetyczne. W rodzinach, w których jedno lub oboje rodziców cierpią na tę chorobę skóry, ryzyko zachorowania dziecka wzrasta nawet do 70%. Mechanizm dziedziczenia jest złożony i nie wynika z prostego przekazywania pojedynczego genu, lecz z kombinacji wielu wariantów genetycznych, które zwiększają podatność na rozwój choroby. Samo wystąpienie łuszczycy u rodzica nie oznacza automatycznie, że dziecko zachoruje — decydują również czynniki środowiskowe, takie jak stres, infekcje czy urazy mechaniczne skóry.

Sposoby walki z łuszczycą są różnorodne. Możemy mówić o leczeniu wewnętrznym i zewnętrznym. To pierwsze, to oczywiście środki farmakologiczne, których nie zaleca się stosować w przypadku małych dzieci, ponieważ mogą zahamować ich rozwój. W terapii systemowej wykorzystuje się leki immunosupresyjne, retinoidy czy biologiki, ale ich zastosowanie u pacjentów poniżej pewnego wieku wymaga szczególnej ostrożności i dokładnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. Preparaty stosowane zewnętrznie (te popularne można przejrzeć na www.drmichaels.com.pl/centrum-leczenia-luszczycy-azs-i-egzemy) służą odpowiedniemu nawilżeniu i natłuszczeniu skóry, by mogła ona się łatwiej regenerować. Emolienty, kremy z mocznikiem oraz preparaty zawierające kwas salicylowy pomagają złuszczać martwy naskórek i łagodzą objawy świądu, które często towarzyszą zmianom łuszczycowym.

Łuszczyca zwyczajna

To odmiana, która występuje u około 95% wszystkich chorych. Zmiany, które pojawiają się na skórze, przypominają owale i są wyraźnie oddzielone od zdrowych fragmentów skóry. Zwykle występują one na owłosionych fragmentach ciała, a także na kolanach i łokciach. Placki mogą mieć różny kolor — od bladoczerwonego po intensywnie czerwony — oraz grubość, która zależy od nasilenia naskórkowej proliferacji. W większości przypadków towarzyszy im swędzenie, które nasila się w nocy lub po kontakcie skóry z czynnikami drażniącymi, takimi jak chemia gospodarcza czy tkaniny syntetyczne.

Charakterystyczną cechą łuszczycy zwyczajnej jest zjawisko Köbnera, polegające na powstawaniu nowych zmian w miejscach mikrourazów skóry — zadrapań, otarć czy nacięć. To jeden z powodów, dla którego osoby z łuszczycą powinny unikać zbyt intensywnego pocierania skóry podczas mycia oraz nosić luźną, przewiewną odzież.

Łuszczyca kropelkowata

W tym wypadku mamy do czynienia z wieloma małymi grudkami, które znajdują się niemal na całym ciele. Swoim kształtem przypominają krople — stąd nazwa odmiany. Charakterystyczne jest również to, że zmiany pojawiają się w miejscach, w których doszło do urazu. Ten rodzaj łuszczycy występuje zwykle u dzieci i może być zintensyfikowany poprzez wystąpienie infekcji. Najczęstszym czynnikiem wyzwalającym jest infekcja paciorkowcowa gardła — angina lub zapalenie migdałków. Objawy łuszczycy kropelkowatej mogą pojawić się kilka dni po przebytej gorączce lub bólu gardła, co potwierdza rolę układu immunologicznego w patogenezie choroby.

W niektórych przypadkach łuszczyca kropelkowata ma charakter przejściowy i po kilku tygodniach lub miesiącach ustępuje samoistnie. U części pacjentów może jednak przekształcić się w przewlekłą formę łuszczycy zwyczajnej, wymagającą długotrwałego leczenia i regularnej kontroli dermatologicznej.

Łuszczyca odwrócona

Odmiana występuje zwykle u osób starszych lub otyłych. Skóra w tym wypadku jest bardzo wrażliwa i narażona na podrażnienia, stąd często występujące stany zapalne. Zmiany skórne umiejscowione są zwykle w fałdach skórnych — pod pachami, w pachwinach, pod piersiami u kobiet, a także w zgięciach kończyn. W przeciwieństwie do łuszczycy zwyczajnej, placki w tej odmianie są gładkie i wilgotne, a nie suche i łuszczące się.

Wilgotne środowisko w fałdach sprzyja kolonizacji bakteryjnej i grzybiczej, co może prowadzić do nadkażeń wtórnych. Dlatego w terapii łuszczycy odwróconej, poza preparatami przeciwzapalnymi, stosuje się często środki antyseptyczne i przeciwgrzybicze. Kontrola masy ciała i dbałość o higienę fałdów skórnych stanowią tutaj element terapii wspomagającej.

Łuszczyca krostkowa

Ta odmiana zdecydowanie odróżnia się od pozostałych, ponieważ występują w tym przypadku grudki, które wypełnione są ropą. Mogą one zlewać się ze sobą, tworząc duży stan zapalny. Zwykle chorobie towarzyszy wysoka temperatura i złe samopoczucie. Ogniska choroby zlokalizowane są najczęściej na dłoniach, stopach i zgięciach kończyn. Na łuszczycę krostkową najczęściej chorują kobiety po pięćdziesiątce.

Warto podkreślić, że treść krostek w łuszczycy krostkowej jest jałowa — nie zawiera bakterii, a jedynie neutrofile i martwe komórki naskórka. Mimo to pojawienie się licznych krostek może wskazywać na gwałtowne zaostrzenie choroby i wymaga pilnej konsultacji dermatologicznej. W ciężkich przypadkach konieczne jest włączenie terapii systemowej lub hospitalizacja, szczególnie gdy dochodzi do uogólnienia zmian na całą powierzchnię ciała (łuszczyca krostkowa uogólniona von Zumbusch).

Łuszczyca owłosionej skóry głowy

To zmiany, które pojawiają się zwykle wzdłuż linii włosów, a także na szyi i za uszami. Mogą to być pojedyncze plamki lub całe skupiska zmian skórnych. Łuszczyca skóry głowy często bywa mylona z łupieżem, jednak w przeciwieństwie do niego charakteryzuje się obecnością wyraźnie odgraniczonych, grubych płatów łuszczących się naskórka oraz towarzyszącym zaczerwienieniem.

Pielęgnacja włosów i skóry głowy u osób z łuszczycą wymaga stosowania delikatnych, nielustrzących szamponów oraz preparatów keratolitycznych, które ułatwiają usuwanie nadmiaru łuski. Ważne jest również unikanie agresywnego czesania i stosowania gorących narzędzi do stylizacji, które mogą dodatkowo podrażniać skórę i prowokować powstawanie nowych zmian.

Łuszczyca paznokci

Występuje ona samodzielnie lub wraz z innymi odmianami łuszczycy. Objawia się łamliwością paznokcia i odchodzeniem jego płytki od podłoża. Często widoczne są również wgłębiania i rysy, a sam paznokieć może przybierać żółty kolor. Zmiany obejmujące paznokcie mogą dotyczyć zarówno macierzy paznokcia, jak i łożyska — w zależności od lokalizacji procesu zapalnego obserwuje się różne objawy kliniczne.

Wgłębienia punktowe (tzw. pitting) to jeden z najczęstszych objawów łuszczycy paznokci. Pojawiają się one w wyniku zaburzeń w macierzy paznokcia i przypominają miejsca po ukłuciu szpilką. Inne charakterystyczne zmiany to przebarwienia oleiste — żółtobrązowe plamy pod płytką paznokcia, które są wynikiem zapalenia łożyska. W zaawansowanych przypadkach może dojść do całkowitego zniszczenia płytki paznokciowej i konieczności jej chirurgicznego usunięcia, po którym regeneracja trwa wiele miesięcy.