Łuszczyca jako choroba zapalna skóry może przyjmować wiele odmian klinicznych. Podstawowym wykwitem są różowej lub brunatnej barwy grudki pokryte srebrzystą łuską, które po zdrapaniu odsłaniają błyszczącą powierzchnię z punkcikowatym krwawieniem. Zmiany te mają wielkość od kilku milimetrów do kilkudziesięciu centymetrów i wykazują tendencję do zlewania się w większe ogniska.
Schorzenie to nie jest zaraźne, jednak wymaga długotrwałego leczenia, ponieważ nie można go całkowicie wyleczyć. Klasyfikacja łuszczycy opiera się na wieku zachorowania oraz obrazie klinicznym z uwzględnieniem nasilenia procesu chorobowego.
Podział ze względu na wiek zachorowania
W zależności od momentu ujawnienia się pierwszych objawów wyróżnia się dwa zasadnicze typy łuszczycy różniące się przebiegiem i rokowaniem.
Typ młodzieńczy (typ I)
Pierwsze symptomy pojawiają się przed ukończeniem 30. roku życia, najczęściej między 16. a 22. rokiem życia. Przebieg choroby jest cięższy, a w wywiadzie rodzinnym częściej stwierdza się występowanie tego schorzenia u innych członków rodziny. Genetyczne uwarunkowanie odgrywa tu znaczącą rolę w patogenezie.
Typ dorosłych (typ II)
Ujawnia się zwykle po 40. roku życia, przy czym szczyt zachorowań przypada na około 60. rok życia. Charakteryzuje się łagodniejszym przebiegiem w porównaniu z typem młodzieńczym. Przypadki rodzinne występują rzadziej, co sugeruje mniejszy udział czynników genetycznych.
Łuszczyca zwykła i jej warianty
Najczęściej rozpoznawaną postacią jest łuszczyca zwykła, która manifestuje się obecnością różowych lub brunatnych płaskich grudek z wyraźnie zarysowanymi brzegami. Grudki te pokryte są srebrnym, łuszczącym się naskórkiem i mogą zlewać się w rozległe płaty.
Postać ograniczona
Charakteryzują ją stacjonarne zmiany o typowym umiejscowieniu. Wykwity najczęściej pojawiają się na łokciach, kolanach, dłoniach i stopach, a także w okolicy kości krzyżowej i pośladków. Zmiany mają przewlekły charakter i nie wykazują tendencji do gwałtownego rozprzestrzeniania się.
Postać uogólniona
Zmiany obejmują rozległe obszary całego ciała, często mają charakter wysiewny i pojawiają się po infekcjach bakteryjnych, wirusowych lub w okresach wzmożonego stresu. Ten wariant wymaga bardziej intensywnego leczenia ze względu na rozległość zmian.
Łuszczyca paznokci
Proces chorobowy atakuje kilka lub wszystkie płytki paznokciowe. Na powierzchni paznokci pojawiają się charakterystyczne dołeczki przypominające naparstkowatość, mogą występować też przebarwienia, pogrubienia oraz oddzielanie się płytki od łożyska paznokciowego (onycholiza).
Łuszczyca odwrócona
W tym wariancie zmiany skórne lokalizują się nietypowo – od wewnętrznej strony łokci i kolan, w pachach, pachwinach, okolicach narządów płciowych, pomiędzy fałdami skórnymi. U kobiet wykwity mogą pojawić się w fałdach pod piersiami. Wilgotne środowisko tych okolic sprzyja maceracji zmian i może utrudniać leczenie.
Łuszczyca łojotokowa
Zmiany skórne występują w miejscach o nasilonym łojotoku, szczególnie na twarzy. Objawom towarzyszy świąd i łuszczenie się naskórka, co może przypominać ciemieniuchę, choć mechanizm powstawania obu schorzeń jest odmienny.
Łuszczyca drobnogrudkowa
Rozwija się pod wpływem zakażenia paciorkowcem. Objawia się obecnością małych, owalnych punkcików o średnicy kilku milimetrów, które wyglądem przypominają kropelki. Ten wariant często występuje u dzieci i młodzieży po przebytych infekcjach górnych dróg oddechowych.
Łuszczyca krostkowa
Objawia się obecnością niewielkich krost wypełnionych surowiczym, jałowym płynem. Nie jest to płyn ropny, mimo gromadzenia się licznych neutrofilów. Okolica wykwitów jest zaczerwieniona, bolesna, a zmianom towarzyszy nasilony stan zapalny.
Postać ograniczona do dłoni i stóp
Krosty lokalizują się głównie na dłoniach i stopach, szczególnie w okolicy nasady palców oraz na podeszwowej stronie stóp. Zmiany mogą powodować trudności w codziennym funkcjonowaniu, utrudniając chodzenie i wykonywanie czynności manualnych.
Postać uogólniona von Zumbusha
Występuje wtedy, gdy dojdzie do rozsiania się zmian na całej powierzchni ciała. Jest to ciężka postać choroby o nagłym początku i bardzo wysokiej gorączce. Wymaga natychmiastowej hospitalizacji ze względu na ryzyko powikłań ogólnoustrojowych, w tym zaburzeń elektrolitowych i wtórnych zakażeń bakteryjnych.
Łuszczyca arytrodermiczna
Jedna z cięższych postaci łuszczycy charakteryzująca się rozległym zapaleniem skóry. Jest wynikiem uogólnienia się różnych odmian łuszczycy, najczęściej w wyniku nieprawidłowego leczenia, nagłego odstawienia leków systemowych lub czynników prowokujących.
Skóra prawie na całej powierzchni ciała chorego zaczyna się złuszczać w dużych płatach, a zmianom towarzyszą nasilony świąd, obrzęk oraz ból. Chory ma gorączkę, dreszcze i powiększone węzły chłonne. Utrata integralności bariery naskórkowej prowadzi do nadmiernej utraty płynów i ciepła, co wymaga intensywnego leczenia szpitalnego.
Łuszczyca stawowa
To wieloczynnikowe zapalenie atakujące stawy włącznie z tkankami okołostawowymi. Stanowi połączenie zmian skórnych z objawami ze strony narządu ruchu. Chorobie towarzyszą ból, sztywność kończyn i trudności z poruszaniem się, szczególnie nasilone w godzinach porannych.
Zdarza się, że dochodzi do deformacji stawów, zwłaszcza palców dłoni, gdzie mogą występować charakterystyczne zmiany w postaci palców kiełbaskowatych. Leczenie tej postaci łuszczycy jest trudne i wymaga współpracy dermatologa z reumatologiem. Rokowanie uzależnione jest od ogólnego stanu chorego, szybkości wdrożenia terapii oraz odpowiedzi na zastosowane leczenie immunosupresyjne lub biologiczne.