Posiadając przed domem własny ogród, chcemy zazwyczaj, aby prezentował się on pięknie i był wizytówką całej posesji. Dbamy o rośliny, które się w nim znajdują, przykładamy dużą wagę do tego, jak prezentuje się ścieżka czy dojazd do garażu. Jednym słowem — chcemy, żeby wszystko to, co otacza nasz dom było idealne. Nie inaczej ma się kwestia mebli ogrodowych i miejsca, w którym wspólnie z rodziną czy przyjaciółmi będziemy wypoczywać. Wiele osób decyduje się w tej kwestii na altanę. Na jaką jednak postawić? Do wyboru mamy zarówno tę drewnianą jak i murowaną, a decyzja zależy głównie od naszego gustu, upodobań i potrzeb. Postaramy się w każdym razie podpowiedzieć, jakie są wady oraz zalety każdej z tych dwóch opcji.
Funkcja altany w przestrzeni ogrodowej
Patrząc na piękną drewnianą altankę, możemy dojść do wniosku, że tego typu konstrukcja istnieje tylko po to, aby upiększyć nasz ogród. Nic bardziej mylnego. Jest to również miejsce, w którym wspaniale spędzimy czas, pijąc popołudniową kawę, spotykając się z przyjaciółmi czy też wypoczywając przy dobrej książce. Dzięki posiadanemu zadaszeniu altana chroni przed intensywnym nasłonecznieniem latem oraz opadami deszczu wiosną czy wczesną jesienią. Ta dobrze wybrana jest oczywiście ozdobą naszego ogrodu, ale jest też bardzo funkcjonalną jego częścią, więc warto wybierać ją z głową, biorąc pod uwagę wszelkie za i przeciw.
W zależności od wielkości konstrukcji możemy w niej umieścić stół, krzesła, a nawet niewielką kuchnię letnią. Niektóre altany wyposażone są w otwarte ściany boczne, inne posiadają częściowe przeszklenia lub drewniane kraty, co wpływa na poziom intymności i osłonięcia przed wiatrem. Warto przemyśleć, czy altana ma służyć wyłącznie jako miejsce wypoczynku dla domowników, czy również jako reprezentacyjna strefa przyjmowania gości.
Trwałość konstrukcji drewnianej i murowanej
Stawiając na idealną altankę do naszego ogrodu, weźmy przede wszystkim pod uwagę to, aby była wytrzymała i nie poddała się złym warunkom atmosferycznym, o które nie trudno przecież w naszym klimacie. Na pierwszy rzut oka wyda nam się zapewne, że bardziej wytrzymałym materiałem budowlanym będzie w takim wypadku cegła. Jest to rzeczywiście prawda, choć w dzisiejszych czasach altanki drewniane wykonywane są w taki sposób, posiadając odpowiednią konstrukcję i strukturę budowy, że różnica między wytrzymałością altanki drewnianej a tej murowanej jest naprawdę niewielka.
Odporność drewna na warunki zewnętrzne
Współczesne altany drewniane impregnuje się specjalnymi preparatami, które zabezpieczają materiał przed wilgocią, pleśnią, grzybami oraz szkodnikami. Stosuje się drewno iglaste (najczęściej sosna, świerk) lub liściaste (dąb, modrzew), które po odpowiednim przygotowaniu może służyć przez wiele dekad. Zastosowanie ciśnieniowej impregnacji sprawia, że drewno zyskuje dodatkową odporność na gnicie i utrzymuje swoje właściwości mechaniczne nawet w trudnych warunkach atmosferycznych.
Trwałość konstrukcji murowanych
Altany murowane buduje się zazwyczaj z cegły klinkierowej lub bloczków betonowych, które następnie tynkuje się i wykańcza wedle uznania. Takie rozwiązanie jest praktycznie niewrażliwe na deszcz, śnieg czy mróz. Murowana altana nie wymaga tak częstej konserwacji jak drewniana — wystarczy od czasu do czasu odświeżyć tynk lub farbę elewacyjną. Z punktu widzenia mechanicznego wytrzymałość cegły przewyższa drewno, ale w praktyce obie konstrukcje, jeśli są dobrze zaprojektowane i wykonane, mogą przetrwać kilkadziesiąt lat bez większych problemów.
Estetyka i dopasowanie do stylu ogrodu
Wygląd oczywiście nie zawsze jest najważniejszy, ale warto wziąć pod uwagę to, jak prezentowałaby się dana altanka przed naszym domem zanim się na nią zdecydujemy. Zastanówmy się, czy będzie pasowała do ogrodu i czy nie będzie przypadkiem stanowiła punktu, który oszpeci teren przed naszą posesją. W tym wypadku bezspornie wygrywają konstrukcje drewniane, szczególnie jeżeli drewniany jest i dom. Nie zapominajmy także o doborze odpowiedniego koloru drewna czy cegieł tak, aby i on współgrał z całością.
Różnorodność wykończeń w altanach drewnianych
Altany drewniane oferują szeroką paletę możliwości wizualnych. Możemy pozostawić naturalny odcień drewna, jedynie zabezpieczając go bezbarwnym lakierem lub olejem, albo zdecydować się na bejcę w dowolnym kolorze — od jasnych odcieni sosny po ciemny orzech lub wenge. Drewniane elementy konstrukcyjne harmonijnie komponują się z zielenią, kamiennymi ścieżkami oraz innymi naturalnymi materiałami obecnymi w ogrodzie. Dodatkowo drewno można łatwo ozdobić rzeźbieniami, kratami czy dekoracyjnymi belkami, co zwiększa indywidualny charakter altany.
Możliwości aranżacyjne w altanach murowanych
Altany murowane dają równie duże pole do popisu w zakresie wykończenia. Cegła klinkierowa może pozostać widoczna, tworząc rustykalny klimat, albo można ją pokryć tynkiem i pomalować w wybranym kolorze. W altanie murowanej łatwiej zamontować dodatkowe instalacje — np. oświetlenie LED, gniazdka elektryczne czy nawet niewielki grill wbudowany w ścianę. Jeśli zależy nam na nowoczesnym designie z betonu architektonicznego lub eleganckiej elewacji w jasnych barwach, wersja murowana sprawdzi się lepiej niż drewniana.
Aspekty finansowe — budowa i eksploatacja
Jeżeli nie czujemy potrzeby kierowania się ceną, warto rozważyć po prostu dwa powyższe punkty. W innym wypadku pamiętajmy o tym, że altanka murowana kosztować będzie znacznie więcej niż ta drewniana. Większe będą także koszty jej utrzymania, co należałoby wziąć pod uwagę jeszcze przed jej zakupem, by się na takie dodatkowe wydatki przygotować.
Koszty materiałów i robocizny
Materiały potrzebne do wzniesienia altany murowanej — cegła, bloczki, cement, stal zbrojeniowa, tynk — są zazwyczaj droższe niż drewno konstrukcyjne i elementy wykończeniowe altany drewnianej. Dodatkowo prace murarskie wymagają większego nakładu czasu oraz specjalistycznych umiejętności, co przekłada się na wyższą stawkę za robociznę. Czas realizacji budowy murowanej altany również jest dłuższy, ponieważ trzeba poczekać na związanie betonu, wyschnięcie tynku czy sprawdzenie fundamentów.
Koszty konserwacji w perspektywie długoterminowej
Altana drewniana wymaga regularnej konserwacji — co kilka lat należy ją ponownie zaimpregnować lub pomalować, aby zachować odpowiednią ochronę przed wilgocią i promieniowaniem UV. Murowana konstrukcja potrzebuje mniejszej liczby zabiegów pielęgnacyjnych, ale jeśli zdecydujemy się na elewację tynkowaną, od czasu do czasu trzeba będzie odświeżyć farbę lub naprawić ewentualne pęknięcia. W praktyce koszty eksploatacji altany drewnianej mogą się kumulować przez lata, podczas gdy altana murowana generuje wydatki sporadycznie, choć jednorazowo wyższe (np. wymiana dachu, odnowienie elewacji).
Formalne wymagania i pozwolenia budowlane
Przed przystąpieniem do budowy warto sprawdzić, czy dana altana wymaga uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia w urzędzie gminy. Przepisy różnią się w zależności od powierzchni zabudowy oraz wysokości konstrukcji. Zazwyczaj mniejsze altany o powierzchni do 35 m² można budować na podstawie zgłoszenia, natomiast większe obiekty lub takie, które mają trwałe fundamenty i są traktowane jako budynki pomocnicze, mogą wymagać pełnego pozwolenia.
Altany drewniane, ze względu na lżejszą konstrukcję, częściej mieszczą się w kategorii obiektów małej architektury i nie wymagają skomplikowanych procedur. Altany murowane, szczególnie gdy mają zamknięte ściany i solidne fundamenty, mogą być klasyfikowane jako budynki, co pociąga za sobą konieczność przedłożenia projektu budowlanego i uzyskania odpowiednich uzgodnień. Warto skonsultować się z architektem lub lokalnym urzędem, aby uniknąć problemów formalnoprawnych.
Czas realizacji i elastyczność projektu
Budowa altany drewnianej przebiega zwykle szybciej niż wznoszenie konstrukcji murowanej. Gotowe elementy drewniane można zamówić u producenta, a następnie zmontować na miejscu w ciągu kilku dni. Pozwala to na elastyczne planowanie terminu ukończenia prac i ogranicza niedogodności związane z długotrwałym placem budowy w ogrodzie.
W przypadku altany murowanej proces jest bardziej rozciągnięty w czasie. Trzeba wykonać fundamenty, poczekać na ich utwardzenie, następnie wznieść ściany, nałożyć tynk i poczekać na jego wyschnięcie, a na końcu zamontować dach. Cały cykl może zająć kilka tygodni, a przy niesprzyjającej pogodzie jeszcze dłużej. Z drugiej strony altana murowana daje większą swobodę w projektowaniu nietypowych kształtów, łuków czy detali architektonicznych, które trudniej wykonać w drewnie.
Wpływ na ekosystem ogrodu
Altana drewniana, jako konstrukcja wykonana z materiału naturalnego, lepiej wpisuje się w ekosystem ogrodu. Drewno jest odnawialne, a po zakończeniu użytkowania można je poddać recyklingowi lub biodegradacji. Dodatkowo altany drewniane często posiadają otwarte ażurowe ściany, które nie zakłócają cyrkulacji powietrza i nie ograniczają dostępu światła dla roślin rosnących w pobliżu.
Altana murowana, zwłaszcza z zamkniętymi ścianami, może rzucać większy cień i zmienić mikroklimat fragmentu ogrodu. Z drugiej strony, jeśli zaprojektujemy ją z oknami lub z otwartymi przęsłami, wpływ na otaczającą roślinność będzie minimalny. Warto również pamiętać, że materiały budowlane używane w altanach murowanych — cegła, beton — mają większy ślad węglowy niż drewno, co może mieć znaczenie dla osób kierujących się zasadami zrównoważonego rozwoju.
Możliwości rozbudowy i modyfikacji
Altany drewniane łatwiej poddają się modyfikacjom — można dobudować dodatkowe elementy, takie jak pergola, boczne ścianki z drewnianych paneli czy schowek na narzędzia ogrodowe. Drewno jako materiał elastyczny pozwala na stosunkowo proste i tanie rozszerzanie konstrukcji bez konieczności ingerencji w fundamenty.
W przypadku altany murowanej każda rozbudowa wymaga dodatkowych prac fundamentowych, murowania oraz dopasowania wykończenia do istniejącej części. Choć jest to możliwe, wiąże się z większym nakładem pracy i kosztów. Z drugiej strony murowana altana daje solidną bazę do montażu ciężkich elementów — np. kominka, grilla murowanego czy zabudowy kuchennej — które w drewnianej konstrukcji mogłyby stanowić zbyt duże obciążenie.
Podsumowanie różnic między altaną drewnianą a murowaną
To jaką altankę wybierzemy zależy zatem głównie od naszych upodobań, dobrze jednak, abyśmy zastanowili się nad tym, jaka opcja będzie dla nas najbardziej odpowiednia. W końcu to miejsce, które będzie miało sprzyjać naszemu wypoczynkowi. Altana drewniana sprawdzi się w ogrodach o naturalnym charakterze, gdzie liczy się estetyka i szybkość realizacji, a także niższy budżet początkowy. Altana murowana to wybór dla osób ceniących trwałość, możliwość wykreowania nowoczesnej architektury oraz gotowych zainwestować więcej na etapie budowy w zamian za mniejsze koszty eksploatacji w przyszłości.