Atopowe zapalenie skóry to choroba, która dotyka około 20 procent populacji. Większość dermatologów uważa, że ma ona podłoże genetyczne. Osoby, które cierpią na AZS borykają się z częstymi nawrotami zmian skórnych, które w skrajnych wypadkach mogą uniemożliwiać normalne funkcjonowanie. Przyjrzyjmy się, czym jest ta choroba i co można zrobić, by życie z nią było bardziej komfortowe.
Przede wszystkim trzeba sobie jasno powiedzieć, że w dalszym ciągu nie ma leku, który byłby w stanie całkowicie wyeliminować AZS. Nie oznacza to jednak, że musimy tracić nadzieję, ponieważ współczesna medycyna pozwala na bezobjawowe życie z tą chorobą. Można znaleźć wiele informacji o leczeniu atopowego zapalania skóry na febumed.pl lub innych stronach, które specjalizują się w dermatologii. Dzięki zawartym tam radom jesteśmy w stanie znacząco poprawić komfort własnego życia. Czym jednak dokładnie jest atopowe zapalenie skóry?
Definicja i przyczyny powstania choroby
Na początku XX wieku na tę chorobę cierpiał zaledwie jeden procent społeczeństwa. Występuje głównie wśród mieszkańców Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych. Stąd teoria, że nadmierna higiena może być przyczyną zwiększenia częstotliwości zachorowań — organizm pozbawiony naturalnego kontaktu z drobnoustrojami nie rozwija odpowiednio systemu immunologicznego. Z czysto medycznego punktu widzenia AZS to nadmierna reakcja organizmu na niewielką ilość alergenu w otoczeniu. U chorych notuje się wzrost białka, które zaangażowane jest w procesy alergiczne (IgE). Na zaostrzenie się choroby wpływ ma również stres, brak snu i poziom hormonów. Zaburzenia bariery lipidowej naskórka sprawiają, że skóra traci wodę znacznie szybciej niż u osób zdrowych, co prowadzi do chronicznego przesuszenia i zwiększonej wrażliwości na czynniki drażniące.
Charakterystyczne symptomy choroby
Skóra osoby z AZS jest przede wszystkim narażona na ciągły świąd i podrażnienia. Uporczywe drapanie może doprowadzić nawet do powstawania ran i blizn. W przypadku dzieci te objawy mogą być tak silne, by stać się przyczyną budzenia się w nocy. W intensywnym stadium choroby możemy zauważyć rumienie na skórze, a także grudki czy pęcherzyki wypełnione płynem. Jeśli zmiany występują dłużej może to doprowadzić do znacznego pogrubienia się skóry — proces ten nosi nazwę lichenifikacji. U dzieci mamy również do czynienia ze złuszczającym się naskórkiem, który najczęściej pojawia się na policzkach, czole oraz owłosionej części głowy.
Lokalizacja zmian zależy od wieku pacjenta. U niemowląt zmiany atopowe pojawiają się głównie na twarzy oraz powierzchniach wyprostnych kończyn. U starszych dzieci i dorosłych koncentrują się w zgięciach łokciowych i podkolanowych, na szyi oraz na nadgarstkach. Charakterystyczne dla przewlekłej fazy choroby jest również przebarwienie skóry w miejscach, gdzie zmiany występowały wcześniej.
Metody terapeutyczne i pielęgnacja
Jeszcze 10 lat temu głównym sposobem leczenia tego rodzaju zmian skórnych było stosowanie leków sterydowych, które dawały szybkie efekty, jednak przy dłuższym stosowaniu doprowadzały do osłabienia skóry. Wysypki i świąd często powracały na większych obszarach. Obecnie stosuje się leki antyhistaminowe, a także zaleca się prawidłową pielęgnację skóry. Oznacza to, że powinniśmy ją nawilżać i natłuszczać, a kosmetyki, których używamy nie mogą zawierać szkodliwych konserwantów.
Terapia farmakologiczna
Współczesne leczenie atopowego zapalenia skóry opiera się na kilku filarach. Podstawą są preparaty miejscowe — emolienty stosowane regularnie, nawet w okresach remisji. W czasie zaostrzeń dermatolodzy przepisują inhibitory kalcyneuryny (takrolimus, pimekrolimus), które skutecznie łagodzą stan zapalny bez działań niepożądanych typowych dla kortykosteroidów. W cięższych przypadkach konieczne może być włączenie leków immunosupresyjnych lub biologicznych, które modulują odpowiedź układu immunologicznego.
Dostosowanie diety i eliminacja alergenów
W wielu przypadkach wymagana jest również zmiana diety, która w pierwszej kolejności polega na wyeliminowaniu składników doprowadzających do zaognienia zmian skórnych. Najczęstszymi alergenami pokarmowymi u osób z AZS są białko mleka krowiego, jaja, orzechy, soja oraz pszenica. Ponadto zaleca się wzbogacenia codziennych posiłków o nienasycone kwasy tłuszczowe — omega-3 i omega-6 wspierają odbudowę bariery lipidowej naskórka i zmniejszają nasilenie stanów zapalnych.
Modyfikacja stylu życia
Równie ważna jak farmakoterapia jest zmiana nawyków codziennych. Należy unikać długich, gorących kąpieli — lepiej stosować krótkie, letnie prysznice. Odzież powinna być przewiewna, wykonana z naturalnych tkanin, bez szorstkich szwów. Warto również kontrolować temperaturę i wilgotność w pomieszczeniach — zbyt suche powietrze nasila objawy choroby. Redukacja stresu poprzez techniki relaksacyjne lub regularną aktywność fizyczną może znacząco wpłynąć na częstotliwość nawrotów.
Profilaktyka i długoterminowe zarządzanie chorobą
Kluczem do komfortowego życia z atopowym zapaleniem skóry jest systematyczność w pielęgnacji oraz unikanie czynników wyzwalających. Regularne wizyty u dermatologa pozwalają na bieżąco dostosowywać terapię do potrzeb pacjenta. Warto prowadzić dzienniczek objawów, w którym notujemy momenty zaostrzeń oraz potencjalne czynniki wyzwalające — to ułatwia identyfikację indywidualnych triggerów i ich eliminację z otoczenia. Dzięki kompleksowemu podejściu większość pacjentów osiąga długotrwałą remisję i może cieszyć się normalnym funkcjonowaniem bez uciążliwych symptomów.