Co to są feromony czyli jak chemia działa na wybór partnera?

Zastanawialiście się kiedyś dlaczego jakaś osoba jest dla was kompletnie nieatrakcyjna mimo jej zalet, a za inną, niepozbawioną wad, dosłownie wskoczylibyście w ogień? Co wpływa na nasze życiowe wybory? Popularna chemia miłości to mit wymyślony na potrzeby marketingu czy prawdziwa teoria naukowa? Odpowiedź na to pytanie znajdziesz w naszym artykule.

Chemia między ludźmi

Chemia, czyli pożądanie wymieszane z podekscytowaniem w idealnej proporcji, odpowiada za znaną z komedii romantycznych miłość od pierwszego wejrzenia. To dzięki niej już na początku znajomości czujesz, że to ten jedyny lub ta jedyna. Wystarczy jedno jego lub jej spojrzenie abyś poczuł, że żyjesz, a reszta świata przestaje mieć dla ciebie jakiekolwiek znaczenie.

Czy chemia to podstawowe kryterium wyboru partnera? Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Od wieków bowiem trwa spór pomiędzy fanami rozumu a zwolennikami serca. Jak na razie nie został on rozstrzygnięty, a oba obozy przedstawiają równie przekonujące argumenty.

Reakcje chemiczne w zakochaniu

Chemia miłości miała swój początek w poniedziałek 25 października 1973 roku na Johns Hopkins University Medical School w Baltimore. To właśnie tam 24-letnia doktorantka Candance Pert odkryła na powierzchni komórek nerwowych szczurów tak zwane receptory opiatowe.

Regulują one napływ opiatów do wnętrza komórek nerwowych. Substancje te są składnikiem wielu środków odurzających. Jednym z nich jest fenyloetyloamina, która w procesie zakochiwania się pełni bardzo ważną rolę. Odkrycie mechanizmu działania receptorów opiatowych pozwoliło zrozumieć biochemiczne podstawy stanów emocjonalnych towarzyszących zakochaniu.

Fenyloetyloamina – charakterystyka

To związek chemiczny, który według neurobiologów odpowiada za takie stany emocjonalne jak miłość czy zakochanie. Jej podwyższone stężenie we krwi objawia się podobnie jak odurzenie narkotykowe.

Euforia, bezsenność, uczucie nieuzasadnionej radości, pewność siebie, zaburzenia łaknienia, depresja występująca naprzemiennie ze stanami gwałtownej poprawy nastroju – to wszystko są skutki działania tej substancji. Zakochani znajdują się w stanie totalnego i bezkrytycznego oczarowania drugą osobą. Jest to spowodowane podniesieniem się w ich organizmie poziomu noradrenaliny – hormonu zwanego substancją miłości. Fenyloetyloamina współdziała też z innymi neuroprzekaźnikami, tworząc złożony koktajl biochemiczny odpowiedzialny za typowe objawy zakochania.

Substancja miłości – mechanizm

Naukowcy nie poznali jeszcze do końca jej działania, badania nad tym problemem ciągle trwają. Wiadomo jedynie, że stymuluje ona w naszym organizmie działanie innego hormonu – dopaminy, zwanej potocznie cząsteczką szczęścia. Odpowiedzialna jest ona za te procesy w mózgu, które kontrolują ruch i zdolność odczuwania przyjemności. Razem z fenyloetyloaminą wywołują doznania powszechnie uznawane przez ludzi za miłość.

Dopamina pełni jeszcze jedną bardzo ważną funkcję. W reakcji na zdarzenia wywołujące przyjemność pobudza w naszym mózgu obszar zwany ścieżką nagrody. Przebywanie z ukochaną osobą wywołuje w nas takie same uczucia jak odbieranie nagrody czy wyróżnień. Dopamina pobudza również produkcję oksytocyny – zwanej hormonem szczęścia, który wydziela się w organizmie na przykład przy porodzie, pomagając kobiecie przejść przez ten proces. Wzrost stężenia oksytocyny sprzyja budowaniu więzi emocjonalnej między partnerami i wzmacnia poczucie zaufania.

Czym są feromony

Feromony powstają w naszej skórze. To substancje hormonalne, które stanowią kolejne źródło informacji o ludziach. Te wiadomości każdy przekazuje przez swoje ciało otoczeniu. Mają za zadanie ułatwić nam porozumienie się z innymi ludźmi. Ich działanie wpływa na atrakcyjność danego człowieka.

Feromony są produkowane głównie przez gruczoły apokrynowe, szczególnie intensywnie w okolicach pach i okolic intymnych. Ich skład chemiczny jest unikalny dla każdej osoby i może zawierać informacje o stanie zdrowia, płodności czy kompatybilności genetycznej. Choć nie jesteśmy ich świadomie w stanie wyczuć jako zapachu, nasze ciało reaguje na nie na poziomie instynktownym.

Mechanizm działania feromonów

Jest to skomplikowany proces, który w dużej mierze zależy od naszej podświadomości. Polega on na stymulowaniu narządu nosowo-lemieszowego znajdującego się w przegrodzie nosowej. Stamtąd impulsy przedostają się bezpośrednio do podwzgórza mózgu, które jest odpowiedzialne za bezwarunkowe, instynktowne reakcje ludzkie. Cały proces dzieje się bez udziału świadomego umysłu.

Co ciekawe, narząd nosowo-lemieszowy u człowieka jest znacznie słabiej rozwinięty niż u zwierząt, co przez lata budziło wątpliwości co do roli feromonów w ludzkim życiu. Najnowsze badania potwierdzają jednak, że mimo jego ograniczonej funkcji, feromony nadal wpływają na nasze zachowania społeczne i seksualne. Sygnały chemiczne są przetwarzane przez struktury limbiczne mózgu, które regulują emocje i popędy.

Feromony a wybór partnera

Wpływ feromonów na związki nie jest do końca poznany, choć wielu uważa je za główny powód miłości od pierwszego wejrzenia. Przeprowadzono wiele badań naukowych, które udowodniły, że zapach mężczyzny ma kluczowe znaczenie przy uznaniu go za atrakcyjnego przez kobietę. Okazało się bowiem, że kobiety wybierają mężczyzn, których zapach jest immunologicznie różny od ich własnego.

W słynnym eksperymencie z T-shirtami kobiety miały ocenić atrakcyjność zapachu koszulek noszonych przez różnych mężczyzn. Najwyżej oceniały zapachy mężczyzn o odległej od nich strukturze genów MHC. To dowodzi, że nasze preferencje zapachowe nie są przypadkowe – kierują nami biologiczne mechanizmy mające na celu zapewnienie potomstwu jak najlepszych szans przetrwania. Badania wykazały także, że hormony wpływają na różne aspekty życia seksualnego, w tym na poziom pożądania i atrakcyjność partnera.

Kod genetyczny w związku

Kobiety w wyborze partnerów podświadomie kierowały się budową genów. Największe przyciąganie czuły do osoby o kompletnie odmiennej od ich budowie genów MHC, zwanych również głównym układem zgodności tkankowej. Zaskakujące? Wcale nie! Takie zachowanie jest uwarunkowane przez naturę.

Dzieci ze związku partnerów o różnym MHC są mniej narażone na różnego rodzaju choroby. Są bardziej odporne na niektóre bakterie i wirusy. Poznając nową osobę nasze ciało i umysł już od pierwszej chwili sygnalizuje nam, czy będzie ona dobrym materiałem na potencjalnego rodzica.

Różnice w budowie genów rodziców wpływają nie tylko na odporność u dzieci, ale i na przebieg ciąży. Jeśli MHC rodziców znacznie się różni, to mają oni większe szanse na poczęcie zdrowego dziecka. Znaczna różnica w budowie genów to również gwarancja tego, że ciąża przebiegnie bez komplikacji. Feromony mają nam ułatwić znalezienie partnera, z którym poczniemy zdrowe potomstwo o szerokim spektrum odpornościowym. Ewolucja wyposażyła nas w ten mechanizm jako naturalny filtr selekcji partnerskiej.

Fundament trwałego związku

Feromony to nie wszystko! Owszem dzięki nim poczujemy wzajemne przyciąganie, ale niekoniecznie będzie ono podstawą do stworzenia trwałego związku. Przy wyborze partnera nie kieruj się tylko jego atrakcyjnością i magią zapachu.

Zwróć uwagę na to czy dobrze czujesz się w jego towarzystwie. Czy masz z nim o czym rozmawiać, czy łączą was wspólne pasje. Tylko wtedy będziesz naprawdę szczęśliwa. Feromony to ułuda! Działają tylko przez chwilę. Gdy dwoje ludzi nie może na sobie polegać, nie znajdują tematów do rozmowy, to nawet chemia nie pomoże im zbudować trwałego, stabilnego związku.

Długofalowe szczęście w związku opiera się na takich wartościach jak wzajemny szacunek, zaufanie, wspólne cele życiowe i umiejętność rozwiązywania konfliktów. Początkowe uniesienie chemiczne zwykle trwa od kilku miesięcy do dwóch lat. Potem relacja musi oprzeć się na głębszych fundamentach – wspólnych wartościach, podobnym poczuciu humoru, kompatybilności charakterów. To właśnie te elementy decydują o tym, czy para przetrwa test czasu i zbuduje trwałą więź.